Een Egyptische stèle

Een stele uit het oude Egypte

Een stèle is een grafornament dat de oude Egyptenaren toevoegden aan het graf van een overledene. Egyptoloog Nico Staring van de Leidse Universiteit heeft een stèle die na de Tweede Wereldoorlog verloren was gegaan teruggevonden op de Universiteit van Michigan (VS). Hij vertelde hoe dat was gegaan, maar veel interessanter vond ik hoe hij vertelde over de graven.

Graven langs de processieweg

Ik heb over enkele dingen die me opvielen aantekeningen gemaakt. Wist je bijvoorbeeld dat men graag begraven wilde worden langs een processieweg? Daar lopen geregeld veel mensen en zo herinneren de processiegangers zich de doden, simpelweg omdat ze er langs lopen. Andersom voelen de doden zich gezien door de levenden. Het contact blijft op deze manier goed in stand.

Associërend kom ik dan uit bij onze eigen doden van vroeger. Dat is dan waarschijnlijk ook een reden geweest om je vroeger in de kerk te laten begraven. En later op het kerkhof bij de kerk. Zo werkt dat natuurlijk, je wilt dicht bij elkaar zijn. Dit is de logische ontmoetingsplek van doden en levenden samen.
De andere reden was dat je dichter bij God was, fijn in de kerk of er dichtbij. In de kerk zelf begraven worden was ook een kwestie van status.

Hart scarabee

Nico Staring en zijn team hebben een zeldzame hart scarabee gevonden in het graf van Djehoety. Het is een steen gevat in goud in de vorm van een mestkever, compleet met gouden kettinkje.

hart scarabee uit het oude Egypte

Op de achterkant staat een tekst waarin het hart wordt opgeroepen zich niet tegen de doder te keren. Zie de Engelse tekst hieronder. De Egyptenaren gingen ervan uit dat alles wat je tijdens je leven hebt gedaan in je hart is opgeslagen.

Heart scarab of Djehoety
This ornament was designed for a deceased. On the belly of the scarab is a spell from the book of the dead. Describes the heart asked not to testify against his owner during the so-called targeted killing. The scarab is enclosed in a gold frame and is attached to a chain of crochet gold rings. On the back of the jewel is read that it belonged to Djehoety, a General under King Thutmose III. With other precious jewels, the scarab on Djehoety’s Mummy. After the discovery of his tomb in Saqqara in 1824 were these objects spread over several museums. Saqqara; CA. 1450 BC.
This object originates from the collection of the Greek diplomat Giovanni d’Anastasi. Leiden, National Archaeological Museum. 1490 – 1436 BC. 8.3 x 5.4 x 133 cm
(
http://farlang.com/ancient-egyptian-jewelry-and-amulets)

Offerspreuken

In het graf zijn twee langwerpige stukken gevonden met tekst erop. Een soort lange planken.
Ze werden ingebed aan de buitenkant van een kleine pyramide van 4 x 4 m en 8 m hoog. Onderdeel van een grafcomplex voor het graf van 1 familie.

1 plank met een offertekst voor de opkomende zon, gericht naar het oosten.
En 1 plank met een offertekst voor de ondergaande zon c.q. de opkomende maan, gericht naar het westen.

Een faience stèle – geglazuurd kalksteen

Een stèle bevond zich gewoonlijk niet binnen in het graf, maar was ergens buiten neergezet ofwel tentoongesteld. Men weet nog niet precies hoe het werd toegepast. Wel is duidelijk dat de stèle buiten diende te staan, omdat het blauw geglazuurd was. De bedoeling daarvan was dat het kon glanzen en schitteren in de zon.

Dat doet mij denken aan de schittering van het gouden torenhaantje of de gouden bol bovenop een koepel. Schitteren, glanzen en stralen zodat het de mensen opvalt, maar ook zo dat de straling nog hoger kan rijken dan de toren of de pyramide hoog is. Een soort reiken naar God. Mooi he?

Isis en Osiris

Op onze stèle zie je links de godin Isis en daar rechts van haar man Osiris (de godkoning van de doden, de onderwereld, de dodencultus). Helemaal rechts zie je degene die in aanbidding is. Dat kan jij zijn of ik! In het midden zie je wat voedsel dat geofferd wordt en een tekst.

Dit heb ik onthouden van de lezing van Nico Staring van Ex Oriente Lux en dit vind ik interessant. Het zijn zomaar wat kruimels van een heel rijke Egyptische historie, kleurig en betoverend.

Maria Lichtmis vieren

Zaterdag was het 2 februari, de dag van Maria Lichtmis. Voor het eerst van mijn leven heb ik het gevierd, op mijn manier dan. Het is behalve een christelijk feest ook een natuurfeest dat bij de nieuwe heidenen soms Imbolc wordt genoemd. Het christelijke verhaal: Maria en Jozef nemen 40 dagen na de geboorte het kindje Jezus mee naar de tempel. Daar ontmoeten zij een priester en een priesters, Simeon en Hanna. Om beurten mogen zij het kindje even vasthouden. Je kunt dit zien als het opdragen van de nieuwgeborene aan God en de wereld. Het kindje wordt in de openbaarheid gebracht, in het licht gezet.

Christendom en de natuur
Als je deze tijd van het jaar, koud en guur maar ook met sterker wordend licht, met het christelijke verhaal wilt verbinden dan klopt dat aardig met elkaar. De natuur wordt in het licht gezet, mag weer gaan stromen. Wijzelf ook na de lange winter. Echt, de lente komt eraan! Maria Lichtmis en Imbolc symboliseren voor mij de naar buiten stuwende levenskracht die weer in ons allemaal terugkomt na een winter van inkeer.

Pannenkoeken eten
Weet je wat ik afgelopen zaterdag heb gedaan om dit gebeuren te vieren? ’s Ochtends een Imbolc visualisatie van de CD van Femke Bloem. O, inzichten weer! En vooral verwondering van wat er allemaal naar boven komt aan beelden.
’s Middags naar een klassiek, gratis concert in de Onze Lieve Vrouwe Basiliek hier bij ons in Zwolle. Daarna op de fiets naar huis gezwoegd. Tussen de natte sneeuwvlokken door opgemerkt dat het inderdaad al veel langer licht is. Pannenkoeken gegeten (4st.), want dat is in onze contreien heel lang de gewoonte geweest met Lichmis. In het plaatsje De Lichtmis bij Staphorst, is een truckerrestaurant waar je nog steeds pannenkoeken kunt eten. Pannenkoeken eten was heel vroeger bij de boeren ook al een traktatie. Na de lange winter was er altijd nog wel wat meel, een ei, wat melk, spek en stroop in huis om lekker te smullen!

Als je goed kijkt op de icoon dan zie je dat de dame links een mandje vasthoudt dat uit Keltisch vlechtwerk gemaakt lijkt!

Een intuïtieve tekenavond in Zwolle

Het mooie bij intuïtief tekenen is dat er op een makkelijke manier via je tekenhand onbewuste zaken naar boven komen, die dan zomaar op je tekenvel belanden. Bij intuïtief tekenen hoef je niet te kunnen tekenen, omdat tekentechniek onbelangrijk is. De tekening wordt een spiegeling van jou zelf en je issues van dit moment. Met kleurpotloden of bijenwaskrijt laat je ongemerkt heel wat van jezelf zien. De creatief coach die zich hierin gespecialiseerd heeft kan de tekening duiden en in samenspraak met jou de tekening lezen.

Een huis – boom – beest – mens tekening

Pas geleden heb ik met een groepje vrouwen een tekenavond in Zwolle gehouden. Als opdracht heb ik de dames gevraagd een ‘Huis-boom-beest-mens tekening’ te maken. Ooit heb ik er zelf ook zo één gemaakt. Zie afbeelding. Over zo’n tekening kan een tekencoach een uur en nog langer praten.

Uitleg van de tekening

Het huis
Ik wilde een boerderij als huis tekenen, maar toen de tekening later in de groep werd besproken zag ik ineens dat het helemaal geen boerderij was. Ik had een heel groot huis getekend. Als zoiets gebeurt, dat je dus iets anders tekent dan je bedoeling was, dan zit daar een spanningsveld. Je hebt een verlangen, maar kunt er niet bij om wat voor reden dan ook. Hier zit een hulpvraag verborgen.

Een ander punt is wat het huis eigenlijk symboliseert. Is het je er inderdaad om te doen zo’n groot huis te bewonen? Dat kan, maar het kan natuurlijk ook dat je behoefte hebt om te groeien. Van boerderij naar groot huis. De vraag is hoe je je wens omzet in werkelijkheid. De tekening kan je helpen op de goede weg te raken.

De boom

De boom staat voor je psychische gesteldheid. De wortels geven aan of je goed geaard bent, sta je goed in de realiteit? De stam is je gevoel. Stroomt het lekker of is het maar een dunnig stammetje? De kruin verbeeldt je denken, je fantasie, je dromen.

Het dier

Mijn dier werd een haas. Hij is iets uit verhouding met de rest van de tekening, iets te groot. ‘Maak hem maar wat kleiner.’ Kijk verder naar de functies en eigenschappen van het dier. Welke functie vervult het dier voor de mens en wat is zijn functie in het eco-systeem? Hoe is zijn vacht? Voelt die lekker zacht aan of is-ie stug…. Bij de haas is vooral zijn snelheid van belang. Maar mijns inziens ook dat hij bejaagd wordt. Een haas heeft grote oren, kan goed luisteren. Mijn haas is behoorlijk alert. ‘Hoort hij het nou goed of niet?’

Mens

Dit is je zelfbeeld, zoals trouwens alles in de tekening jou zelf weerspiegelt. De jonge vrouw die ik getekend heb staat er vrolijk bij. Ze wijst met haar handen uitnodigend naar de toekomst (toekomst = rechts). Het lijkt wel of ze iets uit schopt, een soort klompschoen. De zon (God, kosmos) staat recht boven haar. Iemand uit de groep vond de jurk die ze aanheeft net een jasschort uit de jaren vijftig, een soort werkvrouw. Of is het eerder een deftig gewaad? Tekentaal is niet altijd eenduidig.

Zie je dat er veel op zo’n tekening is te zien? En dan heb ik nog maar de helft verteld! Woon je in Zwolle en heb je zin in een tekensessie? Meld je aan en zodra er weer een tekenavond is dan hoor je van me.

Winterimpressie Schellerberg, Zwolle

Ook wij hadden last van de essentakziekte. Nog nooit zijn er zoveel bomen gekapt. Voordeel zou kunnen zijn dat er weer licht en beweging komt en een frisse wind kan gaan waaien. Hier kijk je vanaf het Ossenland door de nieuwe eikenaanplant naar de Hazelaar.
Rommelig boeltje, maar toch leuk.
Gezicht vanaf de Schellerenkweg naar het bos. De pony wilde niet lief en gehoorzaam naar me kijken, dus dan maar zo….

Lapis lazuli verraadt vergeten tekenares – woman power!

Op het kerkhof van een piepklein Middeleeuws vrouwenklooster in Midden Duitsland (Dalheim) is een skelet gevonden van één van de nonnen uit die tijd. Raad eens wat de archeologen daar ontdekten? Jawel, er zaten sporen van lapis lazuli oftewel ultramarijn op haar tanden. De vondst betekent waarschijnlijk dat niet alleen mannen, maar ook vrouwen al in de 11e en 12e eeuw boeken verluchtigden met de prachtigste miniaturen.

Hildegard von Bingen
Dit is temeer heel bijzonder omdat tot nu toe steeds werd gedacht dat de beroemde Duitse abdis Hildegard von Bingen haar visioenen liet uitbeelden door een monnik die als boekverluchter werkte, maar waarschijnlijk heeft ze dat dus zelf gedaan.

Dit berichtje doet mijn liefde voor woman power zo goed!
Op het plaatje een visioen dat Hildegard kreeg. Vast en zeker dan ook door haarzelf getekend en ingekleurd. Ze was echt een groot kunstenares, genezeres en leidinggevende!

Voelen en tasten

Er is een nieuwe speelgoedhype gaande en dat zijn de ‘squishies’ , zachte, kleine poppetjes die je naar hartenlust kunt kneden en knijpen. O, wat vinden kinderen dat heerlijk. Ze lijken wat op de bekende stress-balletjes, maar dan nog zachter. Wat is er dan zo fijn aan? Nou, je voelt het denk ik al: het raakt aan de behoefte om te voelen, in dit geval om aan te raken, te tasten. Van de vijf zintuigen – kijken, horen, ruiken, proeven, tasten – wordt hier de behoefte aan het letterlijke voelen vervuld. Wat wil nou het geval? In de hersenen ligt het gebied van de tastzin vlak bij de emotie van het voelen. De twee manieren van voelen zijn verwant aan elkaar. Vind je het gek dat als je van iemand houdt, je dan ook zo graag zijn of haar lichaam wil aanraken?

Hoogleraar neuropsychologie Chris Dijkerman is gespecialiseerd in tastzin. Voelen, zegt Dijkerman, heeft niet voor niets twee betekenissen. ‘Ook in de hersenen zijn tastzin en emotie aan elkaar gekoppeld. Het tastsysteem is meteen ook een affectief systeem.’

Bij ieder mens is een van de zintuigen de dominante. Ik heb wel eens een testje ondergaan welk zintuig voor mij dominant is. Het bleek het voelen, tasten te zijn. Als je bij mij op consult komt dan kunnen we eens kijken wat jouw eerste zintuig is. Het zegt veel over wie je bent en hoe je doet.

 

Misschien dit stukje dan maar toepasselijk afsluiten met

In liefde bloeiende…

Chronisch vermoeid zijn

Het chronisch vermoeidheidssyndroom ME is erkend als ziekte. Eindelijk! Lang hebben de medici gedacht dat het allemaal maar tussen je oren zat en daarmee dus onzin. Het lijkt me geen pretje om voortdurend extreem moe te zijn en dan bovendien nog allerlei deskundigen om je heen te hebben die er niet in geloven. Dat is dan op twee fronten vechten tegen de bierkaai.

Ook als je niet direct in de zware ME categorie valt kun je toch last hebben van altijd moe zijn, chronische vermoeidheid op een wat draagbaarder niveau. Maar het is vervelend genoeg en kan je leven behoorlijk vergallen. Hier kom je dan op mijn terrein als therapeutisch begeleider. Want hoe kom je aan die vermoeidheid?

Het kan goed zijn dat je iets traumatisch wat ooit in je leven gebeurd is wegdrukt. Gebeurd is gebeurd, er is nu niets meer aan te doen! Het leven gaat door, nietwaar? De kwestie blijft daarmee onverwerkt en gaat ergens, heel diep in jouzelf, zijn eigen leven leiden. Het steeds maar wegdrukken kost eindeloos veel energie. Vind je het dan nog gek dat je steeds zo moe bent?

 

De kwestie is weliswaar onbespreekbaar geworden, maar wil toch gezien worden. Jammer voor jou en de jouwen, maar dit addertje zal vroeg of laat weer de kop opsteken. Helaas! Een woekerend, sluipend en zo goed als onzichtbaar ding dat aandacht vraagt en gezien wil worden. Is het niet goedschiks, dan maar kwaadschiks, in de vorm van een ziekte bijvoorbeeld. Het kan ook zijn dat er een willekeurige aanleiding is waardoor je geraakt wordt en al je oude en nieuwe verdriet, het hele pakket zogezegd, in een keer naar buiten stroomt.

Het wordt tijd dat je serieus aandacht aan al die oude, onverwerkte rommel gaat geven. Het is tijd dat je jezelf bevrijdt van je sores. Kan dat dan? Ja, dat kan. Ik beweer niet dat er altijd een snelle oplossing voorhanden is. Mijns inziens helpt het al veel als je je bewust bent van wat er zich in jouzelf afspeelt. Dat zal je helpen om goede keuzes te maken. Ik denk dat hoe meer je je bewust bent van je kwetsbaarheid en ook van je talenten, hoe meer je in harmonie komt. Met je eigen eigen leven en daarmee met het grote alomvattende leven. Mooi, vind je niet?

Familietherapie: Ik wil in mijn eigen hoofd wonen

Tara Westover

Er is een prachtige autobiografie verschenen met familietherapeutische trekjes! Tara Westover groeide op in een Mormoonse familie in de VS. Vanaf het moment dat ze als wilskrachtige puber besloot om buiten de gemeenschap om onderwijs te volgen, begonnen de moeilijkheden met haar familie. Ze brak uit haar geestelijke (en soms ook letterlijke) gevangenschap en trok de wereld in. Op eigen kracht kwam ze terecht aan de universiteit van Cambridge. Ze brak met haar ouders en broer en ging haar eigen weg. Wat dat voor haar teweeg bracht beschrijft ze in haar boek ‘Leerschool’, dat inmiddels een wereldwijde hit geworden is.

‘Lang heb ik mezelf met woede tegen mijn familie beschermd. Woede die doorsijpelde in al mijn relaties.’

Tara: ‘Ik dacht dat ik moeite zou hebben met de nare herinneringen, zoals mishandeling. Maar juist bij dingen die ik mis uit mijn kindertijd begon het te haperen. De natuur rond ons huis in het voorjaar, het gepraat en gelach van mijn moeder als zij met kruiden in de weer was. Het kostte me minder moeite te accepteren dat mijn broer me heeft mishandeld, dan toe te geven dat ik mooie dingen heb verloren.’

 

Tara Westover
Leerschool
Uitg. De Bezige Bij
399 blz.

Venetiaanse familieopstelling

Dubbelportret
Een dubbelportret van een echtpaar. Nee! het is een vierdubbelportret, van een aristocratische Italiaanse familie. Moeder en dochter hangen in een museum in Baltimore en vader en zoon in Florence. Voor de gelegenheid van de tentoonstelling High Society in het Rijksmuseum zijn ze bij elkaar gebracht.

Familieopstelling
Ik ga iets doen wat niet helemaal eerlijk is, want de twee portretten zijn  apart tot stand gekomen en hebben een verschillend geschilderde achtergrond. Ik doe net of het 1 groot portret is en maak er een familieopstelling van.
Dan zie je wel iets vreemds: geen van de geportretteerden kijkt elkaar rechtstreeks in de ogen. Het lijkt wel een los zand familie. Zoekt de een de ogen van de ander, dan kijkt die ander stevig de andere kant op.

De gravin en haar echtgenoot
Kijk maar: de vrouw zoekt de ogen van haar echtgenoot, maar hij kijkt naar jou als beschouwer. De zoon kijkt naar zijn zusje, maar ook zij kijkt niet terug, maar naar jou.  Wat zou jouw rol zijn? Wordt er misschien iets van je verwacht? Wat vraagt het dochtertje aan jou? Of is het alleen maar: kijk ons eens, wat vind je van ons nu we hier zo deftig staan met z’n vieren?

Stevigheid en tederheid
Zoekt de gravin misschien steun bij haar echtgenoot? Hij is sterk naar buiten gericht, want zijn benen en voeten zijn duidelijk aanwezig, stevig op de grond. Haar voeten zijn niet te zien. Decent, wat normaal is voor die tijd. Maar het geeft ook iets anders aan. Ze is naar binnen gericht, wat aarzelend ook. Haar kleding bestaat uit zachte, tedere kleuren. Beschermend en teruggetrokken.

Wat een schoonheid, wat een intrigerende impressies. Het drukt ook romantiek uit, een verlangen naar zuiverheid.

Voor wie gevoelig is voor vormentaal: ik zie 2 driehoeken in 3d. Jij ook?

Extra info:
De portretten zijn van de hand van Paolo Veronese.
Gravin Livia da Porto Thiene en haar dochter Deidamia, ca. 1552. The Walters Art Museum, Baltimore, Maryland
Paolo Veronese, Graaf Iseppo da Porto (ca. 1500–1580) en zijn zoon Leonida, ca. 1552. Florence, Galleria degli Uffizi, Contini Bonacossi Collection

Trend: thuis vergaderen

Groepsproces
Vergaderen bij een van je collega’s thuis opent een nieuwe sfeer, die het creatieve denkproces ten goede komt! Daar komen steeds meer bedrijven achter. Een van de collega’s opent letterlijk zijn of haar voordeur om toegang te geven aan de afdelingsmedewerkers. Je ziet hoe je collega woont en leeft, waar hij van houdt. Door bij iemand thuis te vergaderen is er al een flinke opstart barrière geslecht. Het onpersoonlijke, professionele is ineens omgezet in persoonlijk en in zekere zin kwetsbaar. De gezelligheid en het informele worden toegelaten en dat heeft invloed op de onderlinge samenwerking. Het is eigenlijk wel te vergelijken met een hei-sessie.

‘De volgende keer kan het bij mij hoor. Geen probleem!’

Stromende creativiteit
Het vertrouwen dat deze ene medewerker aan de anderen heeft geschonken betaalt zich uit in ongedwongenheid en luchtigheid. Zou het kunnen zijn dat iedereen wat makkelijker zijn muurtjes, maskers, zelfs misschien een enkel harnas kan laten zakken? Veiligheid komt ervoor in de plaats en het werkproces, creatieve proces, het denkproces kan daardoor makkelijker stromen.

Bij het zakelijk vrouwennetwerk waar ik lid van ben, was het thuis vergaderen eerder not done. Sinds kort doen we het nu toch bij een van de leden thuis en dat werkt goed. De onderlinge band is er sterker door geworden.

(Meer info in NRC van 8 maart 2018)