Zwermende vogels, harmonie in de lucht Hoe werkt dat bij mensen?

Tegen de avondschemering kun je grote groepen zwermende vogels zien. Een prachtig gezicht. Ze doen dat boven hun slaapplaats om daar op een gegeven moment neer te strijken. Zodra ze te ver van de slaapplaats wegvliegen draaien ze vliegensvlug om. Dat zorgt voor mooie wervelingen en verdikkingen in de zwerm.

Wave
Hoe komt het eigenlijk dat ze niet botsen? Jeanet Hemelrijk (RUG) heeft dat onderzocht en ontdekte dat elke vogel zijn zeven buren continue in de gaten houdt. De vogel heeft verbinding met alle zeven vogels om zich heen en dat zorgt dat hij op gelijke afstand van de buren blijft. Er zit een vertragingsfactor in omdat de vogel alleen reageert op de beweging van zijn buur en niet op wat er verderop gebeurt. Elke vogel doet dat en op die manier krijg je geen botsingen, terwijl ze toch heel snel vliegen. Ik moet denken aan de wave in een stadion, hetzelfde principe.
Zonder dat er een leider is beweegt iedereen zich in dezelfde richting. Waarschijnlijk keren ze aan de rand van hun territorium intuïtief om. Een minder bekende atmosfeer, niet hun eigen nestgeur.  Het is een harmonieuze vlucht, ook uit voordeel geboren. Samen vliegen vergt minder energie en voor roofvogels is het moeilijker om in een zwerm een lekker hapje te scoren.

Hieronder foto’s van een samenscholing, kuddegedrag en een plaag, het kan allemaal.

Zijn er vergelijkbare situaties in de mensenwereld?
Op het eerste gezicht gedragen wij ons niet zo. We zijn wel sociaal, maar toch ook individu, erop gesteld onze eigen beslissingen te nemen. Wel zijn we in staat als één man verblind achter een leider aan lopen, maar bij de zwerm is geen leider. Op een dieper niveau komt bij ons ‘2 zielen, 1 gedachte’ natuurlijk voor, elkaar aanvoelen, telepathie. Soms is ook de tijd rijp voor iets. Dan zijn meerdere mensen, onafhankelijk van elkaar, tot de conclusie gekomen dat een project begonnen kan worden. Ontdekkingen die op verschillende plaatsen in de wereld tegelijkertijd worden gedaan. Het gaat dan meer om de denkwereld of de ideeënwereld, niet zozeer om fysiek allemaal dezelfde kant op te rennen.

Familiedynamiek
Ook kennen we de speciale dynamiek onder groepsleden die bij elkaar horen. Bijvoorbeeld in families. ‘Zo doen wij dat nu eenmaal. We zijn dat zo gewend van huis uit.’ Of in organisaties. Dan spreek je van de bedrijfscultuur. De gewoonte om je als professional alleen met je voornaam voor te stellen, vind ik er zo een. Ik ondervond dat pas nog in een zorginstelling waar ik als mantelzorger voor de eerste keer kwam. Iedereen met een verpleegjasje aan stelde zich netjes aan me voor. Maar wel alleen met de voornaam. Ik had geen idee van hun functie en voelde me een dolende onder zienden. Daarbij kwam ook nog dat de afkortingen me om de oren vlogen.

Verstoringen in het systeem
Psycholoog Anne Masten deed onderzoek naar grote rampen in de geschiedenis, zoals de Tweede Wereldoorlog en de orkaan Katrina in de VS. Kenmerkend is dat meerdere systemen tegelijkertijd uit balans raken waardoor veel mensen in de knel komen. Corona is in zekere zin vergelijkbaar. Familieroutines, schoolroutines, financiële zekerheid: allemaal ontwrichte systemen die een enorme impact hebben. De zwerm die plotsklaps en masse van richting verandert en een verdikking te zien geeft. Paniek en chaos.

Herstel
Het hangt van de veerkracht van zo’n systeem af of het zich kan aanpassen en daardoor herstellen. Is de familiesfeer goed? Is er gewoonlijk harmonie? Zijn er voldoende financiële buffers om de klap op te vangen? Vertrouwt men elkaar? Word je gesteund door je omgeving? Bij Covid-19: vertrouw je de overheid, waardoor je de beperkende maatregelen wil opvolgen? Het zijn factoren die meespelen en de uitkomst van herstel bepalen.

Ik vind het altijd leuk hierover te filosoferen. Wat beweegt mensen en zijn er parallellen in de dieren- of plantenwereld? Een community van mensen of een dierenzwerm. Gezamenlijk ben je sterker dan ieder voor zich. Zoek daarom zoveel mogelijk je soortgenoten op, je eigen mensen. Misschien is het je familie, maar het hoeft niet per sé. Het gaat erom dat je je prettig voelt, dat je erbij hoort. Dat de neuzen dezelfde richting opstaan, zeg maar.

Bloem

Dit is de bloem die ik vanochtend heb getekend als voorbereiding op de workshops die ik samen met Marjoleine Dijk ga geven. Het is een intuïtieve tekening, waarbij het thema Bloei is. Voordat ik aan de gang ging met de kleurpotloden heb ik eerst een heel oud bloei-sprookje uit Rusland gelezen. Welk sprookje het is vertel ik nu nog niet.

De vraag die ik mezelf stelde was: hoe kan ik werkelijk gaan bloeien? Wat heb ik daarbij nodig en wat is er al? Zijn er misschien aanwijzingen te vinden in de tekening?

Het bijzondere is dat je nu eens niet hoeft na te denken, maar gewoon vrij gaat tekenen. Je onderbewuste kan op deze manier makkelijk naar boven komen. Je hebt jezelf niet in de hand, juist doordat je je hand het werk laat doen.

Toen de tekening af was ging ik hem met mezelf nabespreken. Wat zijn mijn associaties bij de tekening? Vooral nadat ik even wat anders was gaan doen kon ik weer fris naar de tekening kijken. Er kwamen allerlei gedachten en gevoelens bij me op.
Allereerst de openheid en ruimte die de bloem geeft.
Er is beweging. Het is ook nog niet allemaal ingevuld.
Ik zie kiemplantjes (als je de horizon wat hoger legt)
Ik zie een omgekeerde hockeystick.
Zonnedauw, een zeldzame soort, vleesetend.  ‘Ik ben er ook één.’
Koestering door het omgevende groen, een soort aura om een kaarsvlam ook.
Helpende hand… Zou die al in beweging komen?
Er is wel een basis, een grond, maar toch zweeft de bloem nog in de ruimte. Is nog niet aards.
Tot  mijn opluchting zie ik ook de spierbundels van mijn hiel en achillespees. Er is gelukkig nog beweging en soepelheid te krijgen in mijn verstijfde spieren.
Voelsprieten
Variatie
Ontvangende kelk, graal
Het rood van de liefde en het rood van de passie.

Tot hier zijn het allemaal mooie, sterke punten. Maar in een intuïtieve tekening is ook altijd een zwak punt. Wat zou dat hier zijn?
Ik denk de tamelijke leegte, vooral aan de bovenkant. De aura is niet helemaal gevuld. Er kan nog geen hulp van boven komen, omdat de vlammen nog niet zo hoog gaan. Het is waarschijnlijk een kwestie van afwachten, geduld hebben. Ook is het energieniveau nog niet wat het wezen moet.

Algemeen gesteld is de bloem het symbool van innerlijke schoonheid.

In tijden van besmetting

Paolo Giordano, Italiaans auteur, heeft een manifest geschreven dat de moeite waard is. Nieuwsuur besteedde aandacht aan ‘In tijden van besmetting’ (9 april 2020).

Paolo Giordano

Corona is het eerste virus dat zich razendsnel wereldwijd heeft verspreid. Het maakt duidelijk dat we onlosmakelijk deel zijn van een en hetzelfde collectief, dezelfde gemeenschap. De pandemie is volgens Giordano (en volgens mij) een gevolg van ons gedrag. Er is een gigantisch wereldwijd probleem en het verbaasde Giordano hoe ontoereikend veel leiders van de verschillende landen in het begin reageerden: ‘Dit gebeurt ons niet, het virus zal ons niet of nauwelijks bereiken.’ Nou, dat hebben we gezien.

De grootschalige ontbossing, de intensieve landbouw, ons consumptiegedrag, het gaat maar door en neemt geen einde. In jungles en gesloten ecosystemen houden zich veel micro-organismen en virussen op die ons onbekend zijn, waar we zelfs geen enkele weet van hebben. Door onze inbreuk op de ecosystemen komt de mens in aanraking met deze organismen. Die zijn naarstig op zoek naar een nieuw huis om te koloniseren en hechten zich dan aan de mens.

De keuzes die we na Corona gaan maken zullen belangrijk zijn. In deze tijd van inactiviteit kun je dingen overwegen. Hoe kon het zover komen? Hoe kunnen we (beter: hoe kunnen jij en ik) daadwerkelijk verandering teweeg brengen?

Tot zover kort het manifest.
Denken jullie dat er iets zal veranderen na Corona? Of nemen we, opgelucht dat alles voorbij, is gewoon lekker het vliegtuig naar Kreta om bij te komen? Ik ben er niet gerust op.

Helicopterview IJsselzone

De IJsselzone bij Schelle, Oldeneel en Harculo

Dit is een foto van een foto, dus de kwaliteit is matig. Toch is het de moeite waard om hem te laten zien. Je ziet het gebied niet zo vaak vanuit deze gezichtshoek. De foto is al een paar jaar geleden genomen. Inmiddels is het project Ruimte voor de Rivier afgerond, in de uiterwaarden zijn waterbekkens gekomen. Ook zijn de populieren langs de Schellerenkweg gekapt, nieuwe aanplant gebeurt dit jaar 2020. Goed nieuws is dat de IJsselcentrale Harculo, linksboven, is opgeheven.

Wat zie je?
Rechtsboven zie je de IJssel. De stromingsrichting is naar onderen, richting Kampen. Rechts van de rivier zie je nog een stukje Gelderland, Hattem.
Linksonder, net boven het emplacement, zie je een blok bos dat bij Landgoed Schellerberg hoort. De treinen rijden het beeld in, ze minderen al vaart want zijn vlakbij station Zwolle.

De Schellerwade is een oude IJsselarm die zich kronkelend als een dikke slang naar benden beweegt. Op Schellerberg is ook zo’n meander (buiten de foto). Een hele kleine weliswaar, maar toch… Beide meanders liggen in elkaars verlengde. Er is jammer genoeg geen verbinding meer tussen beide waters. Van oudsher was er nog wel een moerassig perceeltje langs de landgoedmeander, maar dat is nog niet zo lang geleden opgehoogd zodat het beter beweid kan worden.

Ecologie
Wat mij verder opvalt is dat het rijke vogelgebied (net buiten de foto) in de uiterwaarden bij het Engelse Werk ecologisch geen verbinding heeft met het landgoed. Kale weiden zonder noemenswaardige natuurwaarden vormen een barrière. Er wordt traditionele landbouw bedreven die weinig ruimte laat aan natuurontwikkeling. Ook het emplacement en de spoorlijn Zwolle – Amersfoort vormen een flinke kloof voor flora en fauna.

Hoewel er een mooi project is gerealiseerd met Ruimte voor de Rivier, zijn de IJsseloevers nog altijd moeilijk toegankelijk. Een uitzondering zijn de uiterwaarden bij het voetveer het Kleine Veer naar Hattem. Daar zijn struingebieden waar je als wandelaar vrij kunt zijn. Bij Harculo is een natuurbad, dat vroeger het Kristalbad heette, zo mooi en helder was het water. En dat is nog steeds zo. Het is een goed bewaard geheim in Zwolle dat je daar heerlijk kunt zwemmen. Ik denk dat het een bron is.

Openheid
Ik begrijp de particuliere eigenaren wel, ik ben er zelf ook één. Het is voor een particulier moeilijk om mee om te gaan: zo’n grote stad achter je met zoveel bewoners die behoefte hebben aan natuur. Het simpelste is om de zaak gewoon dicht te houden. En toch zou ik denken dat er goede, mooie oplossingen te bedenken zijn. Maar wie, of welke organisatie, geniet zoveel vertrouwen van de eigenaren dat natuurontwikkeling en een ruimere toegankelijkheid gerealiseerd kunnen worden? Of is het beter en realistischer om steeds met kleine stapjes vooruit te gaan?   

Kwartels horen vanouds thuis in de IJsselvallei, maar ik zie ze niet meer.

Boerenweggetje in Schelle

Boerenkar op landweg

Karrenspoor
Nog tot in de late Middeleeuwen was de Allee in Schelle een modderig karrenspoor. Die Allee heet nu Schellerbergweg, het is de verbinding tussen stad en buurtschap. Over deze weg gingen de boeren vroeger naar de markt in de stad om vee, vis, groenten en graan te verkopen. Omgekeerd konden de magistraten vanuit de stad hun landerijen in Schelle bezoeken.

Dit kan een boerenhoeve aan de Schellerbergweg geweest zijn

De Allee werd ook gebruikt door reizigers die via het Kleine Veer naar Hattem en de Veluwe wilden.
En dan was er ook nog het verkeer vanuit het Tichelwerk in de uiterwaarden. De stenen die uit de steenoven kwamen werden op zwaar beladen karren via de Allee naar Zwolle vervoerd.
Zo ging er dus nogal wat over die Allee: paard en wagens, calèches, voetvolk.   

Upgrading
Rond 1670 is besloten om de weg te verharden met puin, het werd een steenslagweg. Tegelijkertijd kwam er een opwaardering van het groen langs de weg. Was er eerst wat ongeregeld opschot van wilgen en elzen, misschien ook een enkele knotwilg en -eik, na de verharding werd het een 17e eeuwse laan met iepenbomen. De iepen waren blijkbaar geen succes want al in 1723 zijn ze gekapt en verkocht, waarna er eiken voor in de plaats kwamen. En nu, anno 2020, staan er nog steeds eiken. De jongste lichting is in 1958 geplant. De eik is een sterkere boomsoort dan de iep, minder bevattelijk voor ziekten. Op dit moment krijgen ze een flinke snoeibeurt. Ze lijken daardoor hoger, we krijgen langzamerhand een echte eikenlaan. Alles heeft tijd nodig, dan neemt schoonheid toe. 

In 2019 werd de Schellerbergweg van nieuw asfalt voorzien. Daarvoor moest het oude asfalt verwijderd worden. Ineens zagen we de oude steenslagweg van vroeger terug

Schelle, Oldeneel, Harculo: ooit bosrijk

Links boven de spoorbrug liggen Schelle, Oldeneel en Harculo. Vroeger was er veel meer bos.

In de vroege Middeleeuwen zag de IJsselzone bij Zwolle er heel anders uit dan nu het geval is. Het was een langgerekte zandrug, waarschijnlijk ontstaan door opstuwing van de grond door een enorme Scandinavische gletsjer. Die zandrug kun je hier en daar nog zien omdat er kleine hoogteverschillen zijn. Maar vroeger, in voor-christelijke tijden, was het terrein wel zo’n 1 à 2,5 meter hoger dan nu en veel geaccidenteerder, het was bijna heuvelachtig. Door erosie en vooral door afgraving is dat zo goed als verdwenen.

Namen van buurtschappen
Als je het grote boek van Jan ten Hove ‘Geschiedenis van Zwolle’ leest dan zie je dat de uitgang –lo in een plaatsnaam licht loofbos betekent. Maar ook –le betekent dat, het is een verbastering. We kunnen er van uitgaan dat Oldeneel vroeger Oldeneele heette. Je ziet dan dat de drie buurtschappen in loofbos zijn ontstaan. Wie had dat gedacht? Als klein kind leerde ik dat Schelle komt van scheef, schele. Zou het niet aannemelijk zijn dat die bossen op schuine hellingen lagen?

Groei van de stad
Hoe komt het dat het bos, op een paar kleine stukjes na, is verdwenen? Ik vrees dat de groei van de stad de reden is: er was behoefte aan hout voor huizenbouw en aan steeds meer voedsel. Bos kon niet voorzien in de behoefte aan voedsel, dus werd het ingeruild voor akkerbouw en weiden. Het hout werd door al die stedelingen ook gebruikt als brandhout. Logisch allemaal, de mensen in Zwolle hadden het in die tijd hard nodig. Je haalde de materialen nog niet ver weg, niet uit andere regio’s, laat staan uit het buitenland. Men haalde de spullen gewoon uit het omringende gebied.

Heraanplant
En zo is bos nu bijzonder schaars geworden en worden we ons steeds meer bewust dat we het nodig hebben om te herademen: bijkomen van alle hectiek en goed voor het klimaat. Ik hoop dat er ook in onze IJsselzone ooit weer heraanplant komt. Ooit… maar liever nu!

Mooi boek!

De Moederborst Spaarpot voor voorspoed en geluk

Bij archeologische opgravingen in steden als Zwolle, Alkmaar, Dordrecht zijn spaarpotten gevonden die de vorm hebben van een moederborst. In de Middeleeuwen werd er in natura betaald, maar ook al met muntgeld. En ja, waar laat je dat geld? Vaak in een oude sok (ja, echt waar), maar een spaarpot had als voordeel dat je er niet zo makkelijk bij kon. Het was eigenlijk een soort kluisje. De moederborst was in die tijd symbool voor overvloed en welvaart, leven geven, toekomst en vruchtbaarheid. Hoe mooi….

Later, zo ongeveer eind 16e eeuw, kwamen het spaarvarken en ook wel de spaarhaan in de mode. De moederborst was voor pottenbakkers veel makkelijker om te maken, het had een eenvoudiger, natuurlijker vorm. Maar ook het varken en de haan stonden symbool voor overvloed. Elke boer, klein of groot, had als het maar enigszins kon een varken, wat kippen en een haan om vet te mesten. Zo zie je maar hoe materiële welvaart gewensdroomd werd aan natuurlijke welvaart-symbolen. Ik vind het een mooi voorbeeld van het samengaan van materiële en immateriële voorspoed.

De mispel, verbonden met Venus

Bij ons op Schellerberg staat een uit de kluiten gewassen mispelboom. Ik heb nog nooit wat met de vruchten gedaan, terwijl de boom vaak hele rijke jaren heeft. Van een stuk of 40 mispels heb ik daarom nu gelei gemaakt. Voor bij vlees, stoofpotten of kaas. Maar ook zoet schijn je het te kunnen gebruiken.

Omdat de mispelbloem nogal eens in stadswapens op de Veluwe voorkomt ben ik me verder in de mispel gaan verdiepen. Er is een oude sage over een draak op de Veluwe die een mispelboom als uitvalsbasis voor zijn akelige strooptochten heeft. Uiteindelijk wordt de draak gelukkig verslagen. De sage verwijst naar hertogelijke heldendom en moed. Maar ook naar iets dat het waard is om voor te vechten, iets dat het waard is om te behouden.

Dat de mispel is overgenomen in veel andere wapens op de Veluwe kan erop wijzen dat de vroegere hertog van Gelre uit de Gelderse gemeenschap zelf voortgekomen is. Acceptatie door de bevolking.

Wat is de mispel voor boom? Het gezegde ‘Zo rot als een mispel’ is niet echt een aanbeveling om de mispel te omarmen. Ook de bruinige kleur en het seizoen dat de vrucht rijp is helpen niet mee. Als je hem zo van de boom – beurs – eet (uitzuigt) dan smaakt hij een beetje naar een overrijpe peer. Als je er, terwijl je de pot thuis kookt, suiker en citroen aan toevoegt wordt het een lekkernij.

Mispelgat
In het Frans wordt de mispel wel ‘het gat van de hond’ genoemd. Zaltbommel in carnavalstijd heet Mispelgat. Dit wijst allemaal naar iemands achterste. Klopt, want de vrucht lijkt er op.

Hoe kun je dat nou interpreteren? De mispel zit boordevol Vitamine C. Zou hier het reinigen mee bedoeld zijn? Ziektes, virussen uitbannen? Bloedzuiverend?

Ik heb deze week met een rijpe mispel in mijn handen gemediteert. Zodra ik wat in mezelf was gekeerd ging ik naar beneden, naar de aarde en naar het gras onder de boom. Ook was er een stukje kale grond. Toen werd dat kale stukje een lekker holletje in de grond. Winterslaap. Ik voelde me beschut en veilig daar. En heel zacht, alsof Moeder Aarde me bij zich riep en me bescherming bood. Ook alsof ik binnen in de stevige mispelschil zat om daar zachtheid te vinden. Of andersom, ben ik de moeder die bescherming aan iets of iemand geeft? Dat zou ook kunnen. Afwachten maar hoe zich dit zal ontvouwen.

Venus en vruchtbaarheid
Bij de boerderij van het vroegere gezin van vriendin Fennie stond een mispel. De kinderen mochten de mispels niet van de boom plukken, moeder was daar heel streng in. De vruchten moesten vanzelf op de grond vallen, dus helemaal voldragen zijn. Fennie weet vaag nog dat haar moeder vertelde dat de vijf harde pitten te maken hebben met vruchtbaarheid. Wat mooi!

Ik begrijp nu het kinderrijmpje beter:

‘Vijf harten, vijf starten, met een prik in ’t gat,
Ra ra, wat is dat?’

Starten zijn staarten. Ik denk dat het op fysiek vlak een sterk reinigende vrucht is (de koeienstaarten) en ik weet nu dat het op gevoelsniveau een hele mooie Venus hartkwaliteit heeft.  De liefde…

Wil je reageren? Dat zou ik leuk vinden. Misschien zijn er nog wel meer wetenswaardigheden over de mispel.

Doornroosje

Ik heb gisteren een intuïtieve tekening gemaakt van Doornroosje. Het is een draak van een tekening qua tekentalent geworden, maar een juweel qua intuïtie vind ik wel. Als je het leuk vind hoe dat werkt? Lees verder….

Analyse
Links, aan de kant van het verleden, zie je symbolisch de 12 feeën. 12 gouden bordjes ieder met hun roze hartenwens voor het babyprinsesje. 

De boze 13e fee uit haar wens met een rune-achtig nazi symbool. Ik wilde dit feeën tafereel mooi tekenen, want wanneer krijg je nou 12 feeën aan je wiegje? Maar het resultaat is een stijf en dwingend geheel geworden. De koning en de koningin heb ik wel zacht en lief kunnen tekenen.

Spinnewiel wordt zonnerad
Het bruine spinnewiel met de 6 spaken (en de druppels bloed op de grond) heb ik getekend voordat ik aan het kasteel begon. Toen het kasteel er eenmaal was kreeg het pijnlijke spinnewiel zomaar ineens de functie van zonnerad! Blijkbaar krijg ik eerst de pijn, maar komt daarna toch de zon.

Je ziet aan de kasteeldeur dat die nog niet de grond raakt. Hij is nog verborgen achter de rozenhaag. Je kunt het ook zien aan de slapende / voor dood liggende Doornroosje. In haar figuur kun je een lemniscaat ontdekken die nog niet helemaal volledig is.

De man in het verhaal
Ik heb haar een turkooizen ketting gegeven, of is het meer de stethoscoop van een dokter? De prins is helemaal turkoois. Zou dat een mannelijke partner worden? Een liefdespartner? Of is het mijn eigen mannelijke kant – iets gaan neerzetten? Ik heb de slapende prinses een beetje bloed aan haar vinger gegeven, ze heeft zich immers geprikt. Maar nu zie ik dat ze een rode roos in haar hand heeft, ter hoogte van de intimiteitszone. Ontmaagding is ook nog een woord dat bij me opkomt.

Waar wil je het liefste zijn?
Als je me de vraag stelt waar ik het liefste zou willen zijn in de tekening dan word ik sterk naar een punt getrokken. En dat is vlakbij de deur van het kasteel. Daar tegen die muur is het lekker warm en schijnt de zon en is het liefelijk en koesterend.

Ik heb nu zo ongeveer de helft van de tekening geanalyseerd en zou nog wel een tijdje kunnen doorgaan. Als jij nog wat opmerkt dan ben ik er wel benieuwd naar…..

Snap je dat ik niet genoeg van intuïtief tekenen krijg? Het geeft me zoveel inzicht in mijn levensweg.

Een tekening die uiteindelijk toch straalt

Als je met een wit waskrijtje op een wit papier tekent zie je niets. Als experiment ben ik dat gaan doen en ik vond er inderdaad niet veel aan. Met de zwierezwaaiende krullen en lijnen die ik plichtmatig tekende hield ik al gauw op. Omdat ik niet zag wat ik tekende, ik had geen houvast.

Fase 2 was een kleur ecoline uitzoeken en het hele vel ermee vol schilderen. De gele kleur bracht de witte lijnen aan het licht. Daarna sommige stukken accentueren door met andere kleuren te gaan inkleuren. Toen ik klaar was vond ik  het resultaat nog steeds zozo.

Een feestje
Maar toen begon het feestje! Ik was even wat anders gaan doen en daarna opnieuw naar de tekening kijkend zag ik ineens wat een zachtheid er was. Wat een mooie lamp staat daar en wat vriendelijk schijnt ze naar de vlieger die daar gevloerd op de grond ligt. De vlieger heeft wel heel dunne beentjes, geen wonder dat ze niet kan vliegen. De lamp lijkt op de lamp in mijn huiskamer. Gaat het hier over inrichting, niet zozeer van mijn huis, maar wel van mijn leven? Ook moest ik denken aan het sprookje van Sneeuwwitje: ‘Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is het mooiste van het land?’ De lamp / zon / bloem staat aan de kant van het verleden en kijkt naar het heden. Toch lijkt het ook een beetje of de lamp naar het verleden kijkt (het verleden is altijd links). En ook, als ik door m’n oogharen kijk lijkt het wel of de vlieger toch van de grond komt en gaat zweven.

De lamp doet me ook denken aan een foto op de voorkant van een boek over verdwijnende inheemse stammen Before they pass. Nog niet alles wat de tekening doet vermoeden is tot uitdrukking gekomen.

Toekomst kijken
Wat ik zo leuk vind om te vertellen is dat ik deze tekening in december 2018 heb gemaakt. Nu, bijna een jaar later, vraagt Marjoleine Dijk van www.helendeplanten.nl me of ik met haar wil meewerken aan een nieuwe workshop van 5 dagen. Zij doet daarin dan het plantengedeelte en ik vul aan met een sprookje met bijbehorende intuïtieve tekenopdracht. Zat dat al in deze tekening verstopt of niet? ‘Spiegeltje, spiegeltje ….’

Er was ook nog iets wat niet zo leuk was: een week nadat ik de tekening had gemaakt ben ik thuis flauw gevallen. De vlieger die dunnetjes op de vloer ligt. De vriendelijke, vrouwelijke huisarts die door een lamp naar al dat bloed op m’n arme hoofd kijkt. Veel bloed voor zo’n klein sneetje zeg. Het is geplakt en verder niets aan de hand, behalve de schrik. Ook dit ongelukje was al in de tekening te zien.